ทฤษฎีใหม่ :
แนวคิดใหม่ที่ให้ชีวิตใหม่
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระมหากษัตริย์ผู้ทรงรักและห่วงใยราษฎรอยู่เสมอ ได้มีพระราชดำรัส เมื่อวันที่ 4 ธันวาคม 2535 ว่า
“...ถ้าหากเราช่วยเขาเล็กน้อยก็จะได้ข้าวขึ้นหน่อยพอที่จะกิน ฉะนั้นโครงการที่จะทำมิใช่ต้องทำโครงการใหญ่โตมากนัก ทำเล็ก ๆ ก็ได้ จึงเกิดความคิดขึ้นมาว่าในที่เช่นนั้น ฝนดีพอสมควร แต่ลงมาไม่ถูกระยะเวลา...ฝนทิ้งช่วง ข้าวก็ไม่ดี...” แสดงให้เห็นว่า ความทุกข์ร้อนที่พสกนิกรประสบไม่ได้ห่างหายไปจากพระราชหฤทัย แม้ว่าจะจบสิ้นพระราชภารกิจในวันนั้นแล้วก็ตาม
ความแห้งแล้งคือโจทย์ใหญ่ที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงนำมาคิดหาคำตอบ และทรงหาหนทางแก้ไข ซึ่งต่อมาไม่นานได้พระราชทานแนวพระราชดำริ เพื่อให้นำไปทดลองแก้ปัญหา “...วิธีการแก้ไขคือ ต้องเก็บน้ำฝนที่ตกลงมา ก็เกิดความคิดว่าอยากทดลองดูสัก 10 ไร่ 3 ไร่จะเป็นบ่อน้ำเก็บฝน...อีก 6 ไร่ทำเป็นที่นา ส่วนที่เหลือก็เป็นบริการหมายถึงทางเดินหรือกระต๊อบ...”
ในเรื่องแนวคิดทฤษฎีใหม่นี้ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรไม่เพียงแต่พระราชทานแนวทางรูปแบบการจัดการที่ดินเท่านั้น หากแต่ยังได้พระราชทานแนวทางจัดการน้ำเพื่อสนับสนุนให้แนวคิดทฤษฎีใหม่ประสบความสำเร็จ ด้วยทรงทราบดีว่า การจะทำเกษตรให้ได้ผลดีนั้นปัจจัยที่สำคัญยิ่งคือ...น้ำ โดยได้พระราชทานแนวคิดการเติมน้ำให้กับสระน้ำประจำไร่นา ซึ่งหลักการนี้ได้ถูกขนานนามว่า “อ่างใหญ่เติมอ่างเล็ก อ่างเล็กเติมสระ” แนวคิดด้านการบริหารจัดการน้ำที่จะช่วยสนับสนุนให้การทำทฤษฎีใหม่บริเวณพื้นที่วัดมงคลชัยพัฒนาประสบผลสำเร็จ
หลักการทฤษฎีใหม่ และอ่างใหญ่เติมอ่างเล็กที่เป็นแนวคิดนี้ ได้รับการอธิบายให้กระจ่างในเวลาต่อมา เมื่อพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้พระราชทานเอกสารอธิบายทฤษฎีใหม่ขั้นที่หนึ่งเกี่ยวกับการสร้างแหล่งน้ำเพิ่มเติม หรือหลักการอ่างใหญ่เติมอ่างเล็ก อ่างเล็กเติมสระ อย่างละเอียด เมื่อวันที่ ๑๕ มีนาคม ๒๕๓๗ แต่ในขณะนั้นยังเป็นเพียงอ่างเล็ก คืออ่างเก็บน้ำห้วยหินขาว เติมสระ คือสระน้ำประจำไร่นาเท่านั้น เพราะอ่างใหญ่ คือเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ยังไม่ได้ดำเนินการก่อสร้าง เพียงแค่อยู่ระหว่างการศึกษาโครงการเท่านั้น แต่ต่อมาเมื่อเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ก่อสร้างแล้วเสร็จจนเริ่มมีการส่งน้ำ จึงเป็นอันว่าหลักการอ่างใหญ่เติมอ่างเล็ก อ่างเล็กเติมสระ ครบถ้วนองค์ประกอบอย่างสมบูรณ์
“...ทำอย่างธรรมดาอย่างชาวบ้าน ในที่สุดจะได้ข้าวและได้ผัก ขายข้าวกับผักมีกำไร 2 หมื่นบาทต่อปีหมายความว่า โครงการนี้ใช้งานได้ เมื่อใช้งานได้ก็ขยายโครงการให้ทำที่อื่น นอกจากสระน้ำในที่นี้แล้วจะต้องมีอ่างเก็บน้ำที่ใหญ่กว่าอีกแห่งเพื่อเสริมสระน้ำ...ฉะนั้นบริเวณนั้นจะเกิดเป็นบริเวณที่พัฒนาแบบใหม่ ถึงเรียกว่า ทฤษฎีใหม่ ซึ่งเข้าใจว่าจะดำเนินไปได้ ในที่นี่” พระราชดำรัสที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพล อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้ทรงสรุปเกี่ยวกับทฤษฎีใหม่ พระราชทานไว้แก่คณะบุคคลต่าง ๆ ที่เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ถวายพระพรชัยมงคลเนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา เมื่อวันที่ 4 ธันวาคม 2537
ที่มาแนวคิดทฤษฎีใหม่ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร แม้ว่าจะมีจุดเริ่มต้นที่ดูแตกต่างจากทฤษฎีทั่วไป แต่ผลจากการที่ได้ทรงทุ่มเททั้งพระวรกายและพระราชหฤทัย ในการศึกษาค้นคว้า จึงทำให้ทฤษฎีใหม่กลายเป็นแนวทางใหม่ที่ช่วยให้ประชาชนของพระองค์มีความเป็นอยู่ที่ดีสามารถพึ่งพาตนเองได้ และพร้อมก้าวไปสู่ความสำเร็จที่มั่นคงและยั่งยืน